W środę w Kartuskim Centrum Kultury odbyło się spotkanie informacyjne z mieszkańcami poświęcone utworzeniu Związku Metropolitalnego w województwie pomorskim. Gospodarzem wydarzenia był starosta kartuski Bogdan Łapa. Rozmawiano o zasadach funkcjonowania metropolii, jej zadaniach, finansowaniu oraz korzyściach, jakie może przynieść mieszkańcom i samorządom.

Spotkanie było okazją do przedstawienia najważniejszych założeń ustawy metropolitalnej oraz odpowiedzi na pytania dotyczące przyszłej współpracy gmin i powiatów. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot, samorządowcy oraz mieszkańcy powiatu kartuskiego.

Współpraca, która wykracza poza granice gmin

O idei metropolii mówiła Magdalena Czarzyńska-Jachim, przewodnicząca Rady OMGGS i prezydent Sopotu. Jak podkreślała, metropolia ma umożliwiać realizację tych działań, których pojedyncze samorządy nie są w stanie skutecznie prowadzić samodzielnie lub które wymagają spojrzenia na większy obszar.

– Nie każda gmina musi budować własną spalarnię, tworzyć wszystkie usługi czy zapewniać każde rozwiązanie u siebie. Chodzi o to, żebyśmy myśleli o tym komplementarnie i wspólnie zastanawiali się, jak najlepiej zorganizować te usługi – mówiła Magdalena Czarzyńska-Jachim.

Wskazywała, że mieszkańcy na co dzień nie kierują się granicami administracyjnymi. Korzystają ze szkół, przychodni, obiektów sportowych, kultury czy transportu w różnych gminach. Dlatego ważne jest, aby usługi były dostępne, dobrej jakości i możliwie blisko, niezależnie od tego, po której stronie granicy samorządowej się znajdują.

Transport jako klucz do integracji

Jednym z najważniejszych tematów spotkania była integracja transportu publicznego. Wspólny bilet metropolitalny ma ułatwić mieszkańcom podróżowanie pomiędzy gminami i powiatami, niezależnie od miejsca zamieszkania.

– Wspólny bilet nie jest celem samym w sobie. Transport jest narzędziem. Narzędziem do tego, żebyśmy nie musieli zmuszać mieszkańców do przeprowadzki bliżej szkoły, pracy, kultury czy sportu. Każdy ma inne potrzeby, ale każdy powinien mieć możliwość mieszkać tam, gdzie chce, i łatwo docierać do potrzebnych usług – podkreślała prezydent Sopotu.

Zgodnie z założeniami przedstawionymi podczas spotkania, docelowa taryfa metropolitalna ma obejmować komunikację miejską, kolej oraz przejazdy realizowane ponad granicami poszczególnych gmin. Po utworzeniu związku metropolia powoła wspólnego organizatora transportu. Prace nad planem transportowym mają rozpocząć się w 2027 roku, a w kolejnych latach planowane jest stopniowe ujednolicanie systemu transportu publicznego.

Metropolia ma wspierać, a nie zastępować samorządy

Maciej Warszakowski, wiceprezes OMGGS, zastępca biura ds. ZIT i rozwoju społeczno-gospodarczego i promocji, przedstawił najważniejsze obszary działania związku.

– Metropolia jest po to, żebyśmy mogli realizować wspólnie te działania, których lokalnie nie jesteśmy w stanie zrealizować albo które powinny być realizowane na większą skalę, ponieważ dotyczą większego obszaru – mówił.

Wśród zadań, które związek będzie realizował z mocy ustawy, wskazano rozwój metropolii, transport zbiorowy, ład przestrzenny oraz ochronę środowiska i adaptację do zmian klimatu. Pozostałe obszary, takie jak kultura, gospodarka odpadami, odnawialne źródła energii, nauka i uczelnie czy Centra Usług Wspólnych, będą mogły być podejmowane dodatkowo, jeśli zdecydują o tym samorządy.

Jak podkreślano, metropolia nie będzie organem nadrzędnym wobec gmin i powiatów. Nie będzie mogła uchylać ani zmieniać decyzji lokalnych władz. Jej zadaniem będzie koordynowanie tego, co wymaga współpracy między samorządami.

Konkretne korzyści dla mieszkańców

Starosta kartuski Bogdan Łapa zwrócił uwagę, że przynależność do metropolii już przynosi wymierne efekty.

– Dzięki współpracy w ramach stowarzyszenia otrzymujemy 14 milionów złotych na budowę szpitala jednego dnia, z najnowocześniejszym oddziałem kardiologii — z pewnością jednym z najnowocześniejszych w województwie pomorskim. To jest właśnie konkretna wartość dodana. To pokazuje, że przynależność do metropolii nie jest tylko kwestią organizacyjną czy formalną. To są realne środki, realne inwestycje i realne korzyści dla naszych mieszkańców – podkreślał starosta.

W trakcie spotkania wskazywano również na korzyści wynikające ze wspólnych zakupów i współpracy samorządów, m.in. w obszarze energii. Wspólne działania mogą pozwalać na osiąganie oszczędności oraz skuteczniejsze wykorzystywanie dostępnych środków.

Ustawa otwiera nowe możliwości

Ustawa o związku metropolitalnym w województwie pomorskim weszła w życie 31 lipca 2026 roku. Kolejnym etapem jest przygotowanie wniosku do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a następnie wydanie rozporządzenia Rady Ministrów powołującego Związek Metropolitalny. Zgodnie z przedstawionym harmonogramem związek ma rozpocząć funkcjonowanie 1 stycznia 2027 roku.

Metropolia będzie finansowana z kilku źródeł, w tym z udziału w podatku PIT, corocznych składek samorządów, dotacji celowych państwa oraz środków unijnych. Ustawa przewiduje również limit kosztów administracji związku, tak aby większość środków mogła trafiać bezpośrednio na projekty i usługi dla mieszkańców.

Głos mieszkańców jest ważny

Podczas spotkania zachęcano mieszkańców do zadawania pytań, przekazywania opinii oraz udziału w konsultacjach społecznych. Jak podkreślał starosta Bogdan Łapa, wiedza o potrzebach samorządów i mieszkańców będzie ważna przy planowaniu kolejnych działań.

– Im więcej będziemy mieli informacji i wiedzy o potrzebach naszych samorządów, tym lepiej będziemy mogli przygotować i realizować kolejne zadania – mówił.

Spotkanie w Kartuskim Centrum Kultury było jednym z etapów informowania mieszkańców o procesie tworzenia Związku Metropolitalnego. Jego celem było przybliżenie zasad funkcjonowania nowej formy współpracy oraz pokazanie, jakie możliwości może ona stworzyć dla całego obszaru metropolitalnego, w tym dla powiatu kartuskiego.

Jak podkreślali uczestnicy, metropolia to przede wszystkim szansa na lepszą współpracę, skuteczniejsze wykorzystywanie wspólnych zasobów i realizację zadań, które wykraczają poza granice pojedynczych samorządów.